Имандылық иірімдері туралы 563
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
563
Мақал-мәтел
191.7K
Қаралым
340
Орташа
Ең көп оқылған
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны…
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені…
Әрлі болғанша, арлы бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңызды…
Өлі риза болмай, тірі байымайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — өлген адамның аруағын разы етпей, тірілердің берекесі толық болмайды…
Жыртық үйдің де құдайы бар.
Негізгі мағынасы Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі…
Сұрыптау:
Абырой - ар еңбегі.
Негізгі мағынасы «Абырой - ар еңбегі» деген мақал адамның қадір-қасиеті өзінен-өзі келмейтінін білдіреді. Абырой — жұрт…
Адал адамның аты арып, тоны тозбас.
Негізгі мағынасы Адал адам қанша еңбек етсе де, шындық жолынан таймайды, сондықтан абыройы төмендемейді. Мақалдың тура…
Адалдық аздырмас,
Арамдық бойды жаздырмас.
Арамдық бойды жаздырмас.
Негізгі мағынасы Адалдық адамды төмендетпейді, керісінше арын таза ұстап, абыройын сақтайды. Ал арамдыққа барған кісі…
Адалдық - ардың ісі,
Ауырды көтеру - нардың ісі.
Ауырды көтеру - нардың ісі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі үлкен қасиетті қатар қояды: адалдық пен төзімділік. «Адалдық - ардың ісі» дегені…
Адалды Құдай табады,
Момынды қайыр табады.
Момынды қайыр табады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адал адамды Құдай жарылқайды, момын, кішіпейіл адамға да қайыр-береке жолы…
Күнде бір мақал
«Имандылық иірімдері туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Адалдың арқаны ұзын.
Негізгі мағынасы «Адалдың арқаны ұзын» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, ол астарлы түрде айтылады. Мағынасы: адал…
Адал істің әулие-пірі бар.
Негізгі мағынасы Адал істің әулие-пірі бар деген мақалдың тура мағынасы — шын ниетпен, таза жолмен атқарылған істің…
Адал ниет аздырмайды,
Арамдық бойды жаздырмайды.
Арамдық бойды жаздырмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды тура жолдан тайдырмайтын күш — адал ниет екенін айтады. Егер ойың да, ісің де таза…
Адал ниет - ақ көйлек.
Негізгі мағынасы Адал ниет адамның ішкі тазалығы мен шынайы пиғылын білдіреді. Мақалдың тура мағынасында «ақ көйлек»…
Адал сөз айнымайды.
Негізгі мағынасы Адал сөз айнымайды дегеніміз — шын айтылған, ниеті таза сөз өз мәнін жоғалтпайды, бұрмаланбайды…
Адал шындыққа тоқтайды.
Негізгі мағынасы Адал адам шындықтың алдында тоқтап, өтірікке, жалғандыққа бармайды. Бұл мақал тура мағынасында да…
Адам адамға, жан кеудеге мейман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам баласының бұл дүниеде мәңгі емес, уақытша қонақ екенін білдіреді. Тура мағынасында…
Адам - ардақты ат.
Негізгі мағынасы «Адам - ардақты ат» деген мақал адамның ең үлкен қасиеті оның аты мен абыройында екенін білдіреді…
Адам асыққанмен Алла асықпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам қанша асықса да, істің бәрі өз уақытында, Жаратқанның құзырындағы тәртіппен болады…
Адам басына бір Алла .
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам баласының тағдыры, басындағы жақсы-жаман жағдайы бір ғана Жаратушының құзырында екенін…
Адам болам десең,
Арыңды ақшаға сатпа.
Арыңды ақшаға сатпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ең басты құндылығы — ар-ұяты мен намысы екенін айтады. Тура мағынасында, адам өз…
Адам болып туған соң,
Адам болып өлу ләзім.
Адам болып өлу ләзім.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның дүниеге келуі жеткіліксіз екенін, өмір бойы адамдық қасиетті сақтап өту қажет екенін…
Адамға Алла береді ,
Адамның ниетіне қарай береді .
Адамның ниетіне қарай береді .
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның әр ісі мен тілегі ниетіне байланысты екенін білдіреді. Тура мағынасында: несібе…
Адамды алдау - арыңның алдында күнә,
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды алдаудың да, ағайын ішіндегі үлкенді алдаудың да ауыр күнә екенін ескертеді. Тура…
Адамзат бүгін адам, ертең топырақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өмірі өткінші екенін ескертеді: бүгін тірі, саналы, күш-қайраты бар адам ертең-ақ…
Адамның ана сүйегін, әке қанын,
Тәңірі жанын береді.
Тәңірі жанын береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның дүниеге келуі мен болмысын үш үлкен күшпен байланыстырады: ана — дене бітімін, әке…
Адамның басы - Алланың добы .
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның тағдыры өз қолында ғана емес, Жаратушының құзырында екенін білдіреді. Тура…
Адамның дегені болмайды ,
Алланың дегені болады.
Алланың дегені болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ойлағаны әрдайым орындала бермейтінін, ал бәрі Жаратқанның қалауымен болатынын…
Адамның жаны - Алланың аманаты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өмірі мен жанының қасиетті, қымбат аманат екенін білдіреді. Тура мағынасында, адамның…
Адамның ұяты бетінде,
Адамгершілігі ниетінде.
Адамгершілігі ниетінде.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның шын болмысы сыртқы көрінісінен ғана емес, ішкі дүниесінен танылатынын айтады. «Ұяты…
Адам санасын ар түзейді.
Негізгі мағынасы Адамның сана-сезімі, ой-өрісі дұрыс болса, оның мінезі де, іс-әрекеті де түзеледі. Яғни адамды жақсы…
Ажал Алладан, амалы адамнан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өмірінде бәрі өз қолында емес екенін білдіреді. Ажал, яғни өлім — Алланың жазуы, оны…
Ажалда жаңылыс жоқ.
Негізгі мағынасы «Ажалда жаңылыс жоқ» деген мақал адамның ажалы, яғни өлім уақыты Алланың жазуымен болады деген ойды…
Ажал деген - атқан оқ,
Бір Алланың қақпаны.
Бір Алланың қақпаны.
Негізгі мағынасы Ажалдың келуі — атылған оқтай тез, кенет және қайтарымсыз екенін білдіреді. Бұл жерде тура мағынада…
Ажалды өле ме, ауру өле ме?
Негізгі мағынасы «Ажалды өле ме, ауру өле ме?» деген мақал адам өміріндегі өлімнің бір ғана себептен емес, әртүрлі…
Аз ас, көп ниет.
Негізгі мағынасы Аз ас, көп ниет — аз ғана дүниемен де қанағат етіп, жүректе пейіл мен тілектің мол болуы керек деген…
Азға - қанағат, көпке - шүкір.
Негізгі мағынасы Азға қанағат ету — барға разы болып, аз дүниеге де сабырмен қарау деген сөз. Көпке шүкір ету…
Айдай ажарды иттей нәпсі бүлдірді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы көркі қанша әдемі, мінезі мен болмысы қанша тартымды болса да, нәпсіге ерік…
Айт, арапада өтірік сөйлегеннің
Намаз күні жүзі қара.
Намаз күні жүзі қара.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өтірік айту мен екіжүзділіктің түбі әшкере болатынын ескертеді. Адам бір күн алдауы мүмкін…
Айтсаң, тілің күйеді,
Айтпасаң, дінің күйеді.
Айтпасаң, дінің күйеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды екіұдай күйге түсіретін қиын жағдайды білдіреді. Бір жағынан, шындықты айтсаң, басыңа…
Айыбы бардың тізесі қалтырайды,
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — айыбы, кінәсі бар адамның өзін сенімсіз сезініп, қорқақтап, жүрегі…
Ақ айналар, қара байланар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ақ нәрсе қарайып, қара нәрсе бір жерге байланатындай күйге түседі. Астарлы…
Ақ ақталар, қара байланар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ақ нәрсе ағарып, тазарады, ал қара нәрсе байланады, яғни дақ, қараю…
Ақ жүрек адам азбас.
Негізгі мағынасы Ақ жүрек адам азбайды — яғни ниеті таза, пейілі дұрыс, ар-ұяты биік адам өмірдің ауыртпалығында да…
Ақ иіліп сынбас.
Негізгі мағынасы Ақ, яғни жақсы ниет, адалдық, ізгілік иесін жеңіл-желпі соққы да, қысым да морт сындырмайды. Бұл мақал…
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.