Ақ айналар, қара байланар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ақ нәрсе қарайып, қара нәрсе бір жерге байланатындай күйге түседі. Астарлы мағынасы — уақыт өте келе әр істің шын сипаты ашылады, таза нәрсе де, бұзық нәрсе де өз салдарын көрсетеді. Адамның ниеті, ісі, мінезі қанша жасырынса да, түбінде бәрібір белгілі болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ақ» — тазалық, адалдық, пәктік белгісі. «Қара» — күдік, ауырлық, былғаныш немесе теріс әрекетті меңзейді. «Айна» мен «байлану» сөздері сыртқы көрініс пен ішкі күйдің өзгеруін бейнелі түрде жеткізеді. Яғни, өмірде бәрі бір сәтте ашық көрінбегенімен, уақыт өте шындық айнадай анықталады деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне адамның әрекеті мен беделіне қатысты айтылады. Мысалы, біреу жұмыста адал болып көрінгенімен, құжатпен алдасып жүрсе, оның ісі бәрібір әшкереленеді. Сонда «Ақ айналар, қара байланар» деп, шындықтың ұзақ жасырынбайтынын ескертеді. Бұл мақал адамды таза жүріп, адал еңбек етуге шақырады.