Көңіл де өледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Көңіл де өледі» деген мақал адамға жасалған сыйластық, ізет, мейірім уақтылы болмаса, ол да біртіндеп суып, үзіліп қалатынын білдіреді. Тура мағынасында бұл тіркес көңілдің жоғалуы сияқты көрінгенімен, астарында адам жүрегінің де ренішке, салқындыққа, немқұрайлылыққа төзімі шектеулі екені жатыр. Яғни біреуді үнемі елемей, қадірін білмей, көңілін жаралай берсе, ол адамның ықыласы да өшеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көңіл» — адамның ішкі әлемі, сенімі, ықыласы. «Өледі» деген сөз көңілдің тірі жан сияқты екенін, оған күтім мен жылылық қажет екенін бейнелейді. Қазақ танымында көңіл — нәзік нәрсе: оны бір сөзбен көтеруге де, бір сөзбен түсіруге де болады. Сондықтан бұл мақал адам арақатынасындағы жылылықтың маңызын терең аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда да бұл мақал өте өзекті. Мысалы, жұмыста басшы қызметкердің еңбегін үнемі елемей, алғыс айтпай жүрсе, сол қызметкердің ынтасы төмендеп, жұмысқа деген ықыласы сөнуі мүмкін. Демек, адаммен сөйлескенде де, қарым-қатынаста да оның көңілін сақтау — сыйластықтың негізгі шарты.