Арам, арам түбі - реніш,
Адал, адал түбі - кеніш.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: арам жолмен келген істің соңында реніш, өкініш, көңіл толмаушылық қалады; ал адал еңбек пен таза ниеттің соңы береке мен молшылыққа жеткізеді. Астарлы мағынасы — адамның әрекеті мен ниеті қалай болса, нәтижесі де соған сай болады. Арамдық қысқа уақытқа пайда әкелгендей көрінгенімен, соңында абыройды түсіріп, жанды мазалайды. Ал адалдық бірден байытпаса да, сенім, сый-құрмет, тыныштық және шын ырыс әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «түбі» сөзі істің ақыры, соңғы нәтижесі дегенді білдіреді. «Арам» мен «реніш» қатар айтылып, жаман жолдың ішкі де, сыртқы да ауыр салдарын көрсетеді. «Адал» мен «кеніш» қарсы қойылып, адал еңбектің тек пайда емес, қуаныш пен қанағат сыйлайтынын аңғартады. Мұндағы «кеніш» — тек қазына емес, рухани байлық, береке, ризықтың молаюы.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақалды жұмыс, оқу, сауда, қарым-қатынас сияқты кез келген салада қолдануға болады. Мысалы, біреу қысқа пайда үшін жалған есеп жасап, кейін тексерісте ұятқа қалса — бұл арам істің түбі реніш екенін көрсетеді. Ал өз еңбегімен, таза жолмен табыс тапқан адам ұзақ уақытқа сенім мен тыныштыққа ие болады.
Adal, adal túbi - kenish.