Пәк пенде пәлесіз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Пәк пенде пәлесіз» деген мақалдың тура мағынасы — жүрегі таза, ниеті түзу адам бәле-жалаға көп ұрынбайды. Астарлы мағынасы — адам өзінің ойы, сөзі, ісі адал болса, өзгеге де, өзіне де зиян келтірмей, тыныш өмір сүреді. Пәктік мұнда тек тазалық емес, мінездің түзулігі, ар-ұяттың биіктігі, жамандықтан аулақ болу дегенді білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «пәк» сөзі — рухани тазалықтың, кіршіксіз ниеттің бейнесі. Ал «пенде» сөзі — қарапайым адамды, пенделік өмірді көрсетеді. «Пәлесіз» дегені — бәле, дау, қиянат, қиындықтың азаюы. Яғни мақал адамды ішкі тазалық арқылы сыртқы тыныштыққа жетелейді: ар-ожданы таза жанның тірлігі де жеңіл, жүгі де аз болады деген ой айтылады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, жұмыста әріптесіне жамандық ойламай, өтірік айтпай, міндетін адал атқарған адам көп дауға ілікпей, сенімге ие болады. Яғни таза ниет пен адал әрекет адамның өмірін жеңілдетіп, беделін көтереді.