Намысы бар жігіттің
нар күші бар;
Намысы жоқ жігіттің
қай күші бар?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жігіттің шын қадірі оның намысымен өлшенетінін айтады. Намыс — адамды алға жетелейтін рух, жауапкершілік пен жігердің тірегі. Намысы бар жігіт қиындықтан қаймықпайды, өз беделін ғана емес, ел алдындағы абыройын да сақтайды. Ал намысы жоқ адамның бойында сырттай күш болғанымен, ол күштің мәні әлсіз, себебі оны дұрыс мақсатқа жұмсайтын рухани тірек жоқ.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «нар күші» — өте зор, ауыр жүк көтеретін күштің белгісі. Нар қазақ ұғымында төзімділік, қайсарлық, мықтылықтың символы. Сондықтан «нар күші бар» деу жігіттің тек дене қуатын емес, ішкі берік мінезін де меңзейді. Ал «қай күші бар?» деген сұрақ намыссыз адамның күшін жоққа шығарғандай әсер береді: намыссыз күш — бағытсыз, пайдасыз күш.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақалды еңбекке, оқу мен өмірлік ұстанымға қолдануға болады. Мысалы, бір жас маман жұмыста қателігін мойындап, түзетуге тырысса, оның намысы бар, жауапкершілігі бар деген сөз. Ал өз міндетінен қашып, ел алдында ұяттан қорықпаса, ондай адамның күші толық күш саналмайды. Бұл мақал жастарды арды биік ұстауға үндейді.
nar kúshi bar;
Namysy joq jigittiń
qaı kúshi bar?