Малқұмар көңіл - соқыр көңіл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Малқұмар көңіл - соқыр көңіл» деген мақал дүниедегі бар ойы мал-мүлікке ғана ауған адамның пайымын айтады. Мұнда тура мағынада «малқұмар» — малға, байлыққа құныққан, ал «соқыр көңіл» — ақиқат пен адамдықты көрмейтін сана. Астарлы мағынасы: байлыққа шамадан тыс берілген жан әділдікті, қанағатты, ар-ұятты ұмытып, рухани жағынан жұтап қалады.
Образдар мен теңеулер
«Соқыр» сөзі көздің емес, көңілдің соқырлығын бейнелейді. Яғни адамда көз бар, бірақ жүрек көзі жабық деген ойды білдіреді. Ал «малқұмар» сөзі дүниеқоңыздықты, тойымсыздықты көрсетеді. Халық бұл арқылы байлықтың өзі жаман емес, бірақ оған құл болу адамды аздыратынын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір адам тек ақша табуды ойлап, отбасына, денсаулығына, адалдыққа мән бермей кетсе, оның өмірі тарылып, рухани байлығы азаяды. Сондықтан мақал адамды қанағатқа, тепе-теңдікке және адамдық құндылықты бірінші орынға қоюға шақырады.