Әдеп - ар жемісі,
Ұят - адамдық белгісі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Әдеп — адамның ішкі мәдениетінен, тәрбиесінен, көрген өнегесінен туатын қасиет. Ал ар — адамның намысы, ұяты, адамдық өзегі. Мақалдың тура мағынасы бойынша, әдептілік жақсы тәрбие мен ізгі мінездің нәтижесі, ал ұятты болу — адамға тән асыл белгі. Астарлы мағынасы: кісі өзін-өзі тежей білсе, ар-ұятын жоғары ұстаса, ол шынайы адамгершілікке жетеді. Яғни, әдепсіз жерде сыйластық азаяды, ал ұят бар жерде жауапкершілік пен кісілік сақталады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жеміс» сөзі әдептің жай ғана қасиет емес, ұзақ тәрбиенің, еңбек пен тәрбиенің нәтижесі екенін білдіреді. «Ар» — адамның рухани тірегі, ал «ұят» — сол тіректің көрінетін белгісі. Мақал әдепті жеміске, ұятты адамдықтың нышанына теңеу арқылы, жақсы мінез өздігінен келмей, тәрбиемен қалыптасатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Әлеуметтік желіде немесе жұмыста дөрекі сөйлеп, өзгені төмендету — әдептің жоқтығын көрсетеді. Мысалы, қызметкер клиентпен сыпайы сөйлесіп, қателессе ашық кешірім сұраса, оның әдептілігі мен ұяты көрінеді. Осындай мінез адамға абырой әкеледі.
Uıat - adamdyq belgisi.