Сый - жеңгендікі, сөз - тергендікі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — сыйлық немесе құрметке лайық болған адам жеңіс пен мойындауға ие болады, ал орынды сөзді тауып сөйлей білетін адам ғана ойды жинақы жеткізеді. Астарлы мағынасы тереңірек: өмірде тек күшпен емес, кішіпейілділікпен, әдеппен, дәлелді сөзбен де ұтуға болады. Адамның беделі оның сөзіне, мінезіне, мәдениетіне байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сый» — жай ғана тарту емес, сыйластық, құрмет, мәртебе ұғымын білдіреді. «Жеңгендікі» дегені — сол құрметке еңбегімен, абыройымен жеткен адамға тиесілі екенін аңғартады. Ал «сөз» — ойдың күші, ал «тергендікі» — шашыратпай, сұрыптап, саралап сөйлей білетін, яғни сөздің парқын түсінетін адамның еншісі. Бұл жерде сөзді теру — егін тергендей ұқыптылықпен ойды жинау деген бейне.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көпшілік алдында сөйлегенде, пікірталаста, жұмыс сұхбатында немесе әлеуметтік желіде жазба қалдырғанда өзекті. Ойы анық, сөзі сыпайы адам жиі құрметке ие болады. Мысалы, жиналыста бір адам дауыс көтеріп емес, дәлелмен әрі жинақы сөйлесе, оның пікірі көбірек қабылданады.