Өтірік айтып қарабет болғанша,
шынды айтып жара бет бол.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның абыройы мен арын жоғары қояды. Тура мағынасы бойынша, өтірік айтып елге жаман аттанғаннан гөрі, шындықты айтып біреудің қабағына тию, ренжіту дұрыс деген ой бар. Астарлы мағынасы — шын сөз кейде ащы болса да, ол адамды ұяттан, екіжүзділіктен сақтайды. Өтірік уақытша пайда әкелгенімен, соңында беделді түсіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қарабет — беті күйген, елге масқара болған адам бейнесі; бұл — арсыздық пен ұяттың символы. Жара бет — шындық айтқаннан кейін ренжіген, бірақ намысы таза адамды білдіреді. Яғни мақал өтіріктің бетке салық, ал шындықтың көңілге ауыр болғанымен, рухқа таза екенін салыстырады. Халық шындықты жараласа да, өтірікке қарағанда қадірлі санайды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жұмыс, оқу, отбасы немесе достық қарым-қатынаста өте өзекті. Мысалы, бір қызметкер есепті әдейі бұрмалап, өтірік айтса, кейін сенімнен айырылады. Ал шын жағдайды ашық айтып, қателігін мойындаса, уақытша ұятқа қалса да, абыройын сақтап қалады. Сондықтан бұл нақыл адалдық пен шыншылдықты таңдауға үндейді.
shyndy aıtyp jara bet bol.