Жақсы өтіріктен жаман шындық артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал шындықтың кейде ащы, ауыр болса да, өтіріктен әлдеқайда құнды екенін білдіреді. «Жақсы өтірік» дегені — адамға уақытша ұнайтын, көңілді алдайтын сөз. Ал «жаман шындық» — көңілге ауыр тигенмен, ақиқат күйі. Мақалдың астарлы мағынасы: шындықты білу адамға дұрыс шешім қабылдауға, қателігін түзетуге, ал өтірікке сену адасуға әкеледі. Сондықтан шындық қандай қиын болса да, одан қашпау керек.
Образдар мен теңеулер
Мақал екі қарама-қарсы ұғымды салыстырады: «жақсы» мен «жаман», «өтірік» пен «шындық». Мұнда «жақсы өтірік» — сырттай жұбатқанымен, іші қуыс алдамшы сөздің бейнесі. «Жаман шындық» — адамның намысына тиіп, көңілін түсіретін, бірақ өмірге пайдалы ақиқаттың бейнесі. Яғни халық өтіріктің жылтыр көрінісінен гөрі, шындықтың қатал да таза болмысын жоғары қояды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-ана, мұғалім, басшы не дос арасындағы қарым-қатынаста жиі қолданылады. Мысалы, студент емтиханнан төмен баға алса, оны «жақсы бітті» деп жұбату емес, нақты қатесін айту пайдалы. Сонда ол келесіде дайындалып, түзеле алады. Шындық кейде ренжітеді, бірақ ұзақ мерзімде адамға пайда әкеледі.