Бетпақ «жеңдім» дейді,
Байғұс «көндім>> дейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмірде күшті көрінген адам көбіне өз пайдасын жеңіс деп есептейтінін, ал әлсіз, шарасыз жан кейде амалсыз көнуге мәжбүр болатынын меңзейді. Тура мағынасында — біреуі «жеңдім» деп мақтанады, екіншісі «көндім» деп мойындайды. Астарлы мағынасында — әділетсіз ортада зорлық пен үстемдік басым болып, шындық көбіне әлсіздің жағында емес, күштің жағында кететінін білдіреді. Мұнда қоғамдағы теңсіздік, адам мінезіндегі менмендік пен дәрменсіздік қатар көрінеді.
Образдар мен теңеулер
«Бетпақ» сөзі — беті қайтпайтын, ұяты аз, күшке ғана сүйенетін адам бейнесі. Ол өз ісін жеңіс санап, өзгенің халін ескермейді. «Байғұс» — қорғансыз, дәрмені аз, тағдырдың салмағын көтеріп жүрген жан. Оның «көндім» деуі — ішкі күйзеліс пен амалсыздықтың белгісі. Осы қарсы қою арқылы мақал өмірдің әділетсіз тұстарын ашық көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды жұмыс орнында, отбасында не қоғамда әлсізге қысым жасалғанда қолдануға болады. Мысалы, біреудің ойын бөлмей, пікірін тыңдамай, өз дегенін жүргізсе, кейін ол адам «мен жеңдім» деп ойлауы мүмкін, ал екінші жақ үнсіз «көндім» күйінде қалады. Мұндайда мақал әділет пен сыйластықтың қаншалықты маңызды екенін еске салады.
Baıǵus «kóndim>> deıdi.