Тапқан біреуін сояды,
Таппаған екеуін сояды.
«Тапқан біреуін сояды, Таппаған екеуін сояды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің қолы малға жетсе, бір мал сойып қана той жасайды, ал мал таппаған адам көбіне екі малдай шығындалып, шамасынан тыс ысырапқа барады. Астарлы мағынасы — адам қалтасына, жағдайына қарап іс қылуы керек. Қолда барды орнымен жұмсамаса, берекеден гөрі шығын көбейеді. Яғни, дәулет барда да, жоқта да ақылмен әрекет еткен жөн.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "сою" — тек мал сою емес, жалпы шығын жасау, той-думанға артық шашылу мағынасын береді. "Тапқан" сөзі — ырыс-несібесі бар, мүмкіндігі жеткен адамды, ал "таппаған" — тұрмысы тар, бірақ соған қарамастан көп шығындап жіберетін жанды меңзейді. Екі мал сою — орынсыз асылық пен ысыраптың бейнесі.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақал табысқа сай өмір сүруді ескертеді. Мысалы, адам айлығын жаңа алған күні қымбат тойханаға тапсырыс беріп, кейін қарызға батса, мақалдың мәні дәл келеді. Яғни, кез келген шығынды жоспармен, есеппен жасаған дұрыс.
Tappaǵan ekeýin soıady.