Малыңа сүйенбе, арыңа сүйен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға байлыққа, дәулетке немесе мал-мүлікке ғана арқа сүйеме, ең басты тірегің — ар-ұятың, абыройың, адамдық қасиетің екенін ескертеді. Тура мағынасында «малыңа сүйенбе» дегені — қолдағы дүние мәңгі емес, бүгін бар, ертең жоқ болуы мүмкін деген сөз. Астарлы мағынасында адамды көтеретін нәрсе байлық емес, таза ниет, адалдық, намыс және ел алдындағы бедел екені айтылады. Арын сақтаған адам қиындықта да сынбайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал» — тек төрт түлік қана емес, жалпы дүние, байлық, материалдық тірек ұғымы. Ал «ар» — адамның ішкі тазалығы, ұяты, намысы, адамгершілігі. Халық байлықты уақытша, ал арды мәңгілік құндылық ретінде қарсы қояды. Сондықтан мақал «сыртқы дәулетке емес, ішкі құндылыққа сүйен» деген терең ойды білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал мансапқа, ақшаға немесе сыртқы табысқа ғана сеніп, адамдық қағиданы ұмытпауға шақырады. Мысалы, біреу қызметін пайдаланып пайда тапқысы келсе, бірақ әділетсіздікке бармай, арын биік ұстаса, осы мақалдың мәні орындалады. Адал абырой — ұзаққа жететін ең мықты тірек.