Басы қараның бары игі,
Барын берсе, тағы игі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қазір қолында бар байлық, мал-мүлкі немесе ырысы бар адам жақсы деген ой. Астарлы мағынасы — адамның жалаң байлығы емес, қолындағысын елмен бөлісе білуі, жомарттығы мен кең пейілі одан да құнды. Яғни, барын өзі ғана ұстап отырмай, қажет кезде қол ұшын созған адам қадірлі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «басы қара» сөзі малға, дәулетке ие адамды меңзейді. «Барын берсе» деген тіркес — жомарттықтың, қайырымдылықтың белгісі. Мұнда байлықтың шын бағасы оның көптігінде емес, қалай жұмсалатынында екені көрсетіледі. Қарапайым образ арқылы халық адам мінезінің ең жақсы қасиетін — сараң болмай, бөлісе білуді дәріптеген.
Қазіргі өмірде
Бүгін бұл мақал бай адам ғана емес, мүмкіндігі бар әр адамға қатысты айтылады. Мысалы, жұмысы жүріп тұрған кәсіпкер табысынан аз қамтылған отбасыға көмек берсе, жұрт оны қадірлейді. Өйткені игілік — барды жинап қоюда емес, оны орнымен бөлісуде.
Baryn berse, taǵy ıgi.