Бал тамған өтіріктен Қан тамған шындық артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал шындықтың қадірі өтіріктен әлдеқайда биік екенін білдіреді. Тура мағынасында «бал тамған өтірік» — жағымды, тәтті естілетін, адамды бір сәт алдайтын сөз. Ал «қан тамған шындық» — ащы болса да, өмірдің дәл өзінен туған ауыр ақиқат. Астарлы мағынасы: өтірік қаншалықты жұғымды, жылы естілсе де, ол түбі зиян әкеледі; ал шындық кейде жанға батса да, адамды түзетеді, қорғайды, дұрыс жолға салады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бал» — өтіріктің тәтті, тартымды, құлаққа жағымды болуын бейнелейді. «Қан» — шындықтың ауырлығын, өткірлігін, кейде жүрекке қатты тиюін білдіреді. Халық бал мен қанды салыстыру арқылы сырттай әдемі көрінген нәрсенің бәрі пайдалы емес екенін, ал ащы ақиқаттың шынайы құндылығы жоғары екенін ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыста, оқуда жиі қолданылады. Мысалы, бір адам өз қатесін жасырып, басшысына әдемі сылтау айтып құтылғысы келсе, бұл — «бал тамған өтірік». Ал сол қатені ашық айтып, түзетуге тырысу — «қан тамған шындық». Қысқа мерзімде өтірік тиімді көрінуі мүмкін, бірақ ұзақ мерзімде сенімге нұқсан келтіреді. Сондықтан адамға шын сөйлеп, шындықты қабылдай білу маңызды.