Сыйлассаң - сыйлы боласың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға өзі өзгеге қандай қарым-қатынас жасаса, соған сай жауап алатынын үйретеді. Егер сен адамды құрметтеп, ізет көрсетсең, өзің де сый-құрметке ие боласың. Тура мағынасы — сыйласу арқылы абыройға жету; астарлы мағынасы — жақсы мінез, әдеп, кішіпейілділік адамның беделін көтереді. Яғни сыйластық — екі жақты құндылық: біреуге көрсетілген құрмет өзіңнің қадіріңді арттырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сыйласу» сөзі тек сыпайы сөйлеу емес, адамның көңілін табу, үлкенді құрметтеу, кішіні кемсітпеу дегенді білдіреді. Ал «сыйлы болу» — ел ішінде абыройлы, қадірлі, құрметке ие адам деген ұғым. Мұнда ешқандай күрделі образ жоқ, бірақ сөздің өзі өмірлік заңдылықты дәл береді: құрметтің түбі — құрмет.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасыда, жұмыста, оқу орнында өте орынды қолданылады. Мысалы, әріптесіне дөрекі сөйлемей, пікірін тыңдап, көмектесіп жүретін адам ұжымда тез сыйға ие болады. Сол сияқты оқушы мұғалімін, досын, үлкенді сыйласа, өзі де елге жағымды, өнегелі адам болып көрінеді.