Алдыңа келсе, атаңның құнын кешір.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды ашуға ермей, сабыр сақтауға, кешірімді болуға шақырады. Тура мағынасында, егер алдыңа біреу келіп, бетпе-бет өтініш айтып, тізе бүксе, тіпті өте ауыр ісі болса да, оның сөзін тыңдап, кешірім жасау керек деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — қарсы тұрған адамға да мүмкіндік беру, кек сақтамау, адамдықты жоғары қою. Қазақ ұғымында кешірім — әлсіздік емес, керісінше, кең жүректің, биік тәрбиенің белгісі.
Образдар мен теңеулер
«Атаңның құны» деген тіркес өте ауыр, кешірілуі қиын нәрсені білдіреді. Яғни сөздің салмағын күшейтіп, кешірімнің қаншалықты зор қасиет екенін көрсетеді. «Алдыңа келсе» дегені — кінәлі адам жасырынбай, өзі келіп мойындасын, тәубесіне келсін деген ишара. Мұнда бетпе-бет келу, ашық сөйлесу, шын өкіну сияқты адамгершілік сипаттар бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасында, жұмыста, достық қарым-қатынаста өте орынды айтылады. Мысалы, екі әріптес ренжісіп қалса, кейін біреуі қателігін мойындап, кешірім сұрап келсе, оны қайтарып жібермей, түсіністік таныту керек. Сонда ғана арадағы сыйластық сақталады, жанжал ұлғаймайды. Бұл мақал адамдарды мәмілеге, сабырға және үлкен жүрекке тәрбиелейді.