Ұлы сөзде ұяттық жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен, маңызды, орынды сөз айтқанда оны ұят көріп қысылудың қажеті жоқ. Астарлы мағынасы: шындықты, ақылды, тәрбиелі, елге пайдалы сөзді батыл айту керек. Дұрыс ой мен салмақты пікір адамды өсіреді, ал орынсыз имену кейде жақсылықтың жолын кеседі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұлы сөз» — жай ғана көп сөз емес, мәні терең, беделі биік, елге әсер ететін маңызды ой. «Ұяттық жоқ» тіркесі дөрекілікке емес, парасатты, қажетті сөзден қымсынбауға шақырады. Яғни мақал сөздің көлеміне емес, салмағына мән береді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал өз пікірін мәдениетті түрде ашық айтуға қатысты қолданылады. Мысалы, жиналыста бір адам қателікті көріп, бірақ үндемей отырса, мәселе шешілмей қалады. Ал ол сыпайы түрде ойын білдірсе, бұл — «ұлы сөз» айту, оған ұялатын ештеңе жоқ. Мұндайда батылдық пен жауапкершілік қатар көрінеді.