Кұлақпен естігенді көзбен көрген артық,
Көзбен көргенді бастан кешкен артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмірден алынған шынайы тәжірибенің бәрінен де қымбат екенін айтады. Құлақпен естіген хабар — тек біреудің сөзі, ал көзбен көрген нәрсе — анық дәлел. Бірақ соның өзінде бастан кешкен, өз басыңнан өткізген тәжірибе одан да сенімді, одан да терең болады. Яғни адам бір нәрсені өз көзімен көріп, кейін өзі сезініп, өзі сынап көрсе ғана оның шын мәнін толық түсінеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құлақ», «көз», «бастан кешу» — таным сатыларын білдіретін бейнелі ұғымдар. Құлақпен есту — сырттан келген дерек, қауесет, әңгіме. Көзбен көру — нақты бақылау, айқын сенім. Ал бастан кешу — өмірлік сабақ, ішкі түйсік пен тәжірибе. Халық осы үш образ арқылы білімнің, байқаудың және тәжірибенің бір-бірінен артық-кішілігін өте әсерлі салыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе жұмыс, оқу, қарым-қатынас сияқты салада жиі қолданылады. Мысалы, бір адам жаңа кәсіпті тек естіп қоймай, өзі істеп көрсе, оның қиындығы мен пайдасын жақсырақ түсінеді. Сол себепті жастарға тек сөзге ермей, тәжірибе жинап, өз көзімен көріп, өз қолымен істеп үйрену керек деген ой айтылады.
Kózben kórgendi bastan keshken artyq.