Өтіріктің балын жалап тірі жүргеннен, Шындықтың уын ішіп өлген артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал шындықтың құны өтіріктен әлдеқайда биік екенін айтады. Тура мағынада алғанда, адам өтірікке сүйеніп, уақытша тыныш өмір сүргенше, шындықты айтып, соның салдарымен бетпе-бет келгені дұрыс. Астарлы мағынасы — ар-намысты, адалдықты сақтау; өйткені өтірік адамды аз уақыт қорғаса да, түбінде абыройдан айырады. Шындық ащы болғанымен, ол жүректі тазартады, сенімді күшейтеді, адамды биіктетеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өтіріктің балы» — өтіріктің сырттай тәтті, тартымды, алдамшы екенін білдіреді. Ал «шындықтың уы» — шындықтың кейде ауыр тиетінін, естігенде жанға бататынын меңзейді. Бірақ у ішу мен өлу туралы сөздер шектен шыққан бейнелеу арқылы шындық үшін құрбан болудың да артық екенін көрсетпейді, керісінше, адал сөздің салмағын күшейтеді. Яғни, шындық қысқа мерзімде қиындық әкелсе де, рухани тұрғыдан дұрыс жол.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды жұмыс, оқу, отбасы, достық қарым-қатынаста жиі қолдануға болады. Мысалы, бір қызметкер қателігін жасырып өтірік айтса, уақытша жазадан құтылар, бірақ кейін сенімнен айырылады. Ал қателігін ашық мойындаса, әуелде қиын көрінгенімен, беделі сақталады. Сондықтан бұл мақал адамды шыншыл, жауапты болуға үндейді.