Иесін сыйлағанның итіне сүйек таста.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — үй иесін құрметтеген адам оның итін де сыйлап, қарым-қатынасын жарасымды ұстауы керек. Астарлы мағынасы — адам біреудің жақын адамына, үй ішіне, қызметшісіне не айналасындағыларға ілтипат көрсетсе, сол арқылы негізгі адамға деген құрметін дәлелдейді. Яғни сыйластық тек сөзбен емес, ұсақ-түйек әрекетпен де көрінеді. Біреуді шын қадірлеген кісі оның айналасындағы жандарға да жылы қабақ танытады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «иесі» — беделді адам, үйдің қожайыны, сыйлы тұлға. Ал «иті» — сол үйдің жанында жүрген ең қарапайым, төмендеу көрінетін нысан. Итке сүйек тастау — үлкен құрметтің емес, кем дегенде ілтипаттың белгісі. Халық осы арқылы «үлкенді сыйлау» ұғымын нақты бейнеге айналдырып, құрметтің шынайылығын көрсетеді. Тілдегі бұл образ адам мінезіндегі сыпайылық пен әдепті айқын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі таңда бұл мақал жұмыста, қонақ күту кезінде, тіпті әлеуметтік ортада да қолданылады. Мысалы, басшының өзіне ғана емес, оның көмекшісіне де әдеппен сөйлеген қызметкері жақсы әсер қалдырады. Өйткені адам сыйлаған жерде қарым-қатынас та, сенім де бекиді.