Қарабет жазылмайды,
Жара бет жазылады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қарабет жазылмайды, ал жара бет жазылады дегені — денедегі жара уақыт өте емделеді, бірақ адамның бетіне түскен дақ, ұят, масқара оңай кетпейді. Мақал тура мағынада жараның жазылуын, ал астарлы мағынада адамның абыройы мен намысының өте құнды екенін айтады. Бір рет істелген ұят іс немесе жаман аты бар әрекет ел жадында ұзақ сақталады. Сондықтан адам сөзіне, ісіне, мінезіне мұқият болуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қарабет» — қара таңба, ұятқа қалу, ар-намыстан айрылу деген бейнелі ұғым. «Жара бет» — денедегі сызат, жарақат, яғни уақытша ауырлық. Жараға ем табылады, таңылады, жазылады. Ал қарабетке ем — тек шынайы тәубе, түзелу, жақсы іс, бірақ оның ізі бәрібір бірден өше қоймайды. Осы салыстыру арқылы халық абыройдың жарадан да қымбат екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желідегі әдепсіз сөзге, өтірікке, сатқындыққа немесе қоғамдық сенімді жоғалтатын іске байланысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер жұмыста құпия ақпаратты таратып, ұжым алдында сенімнен айрылса, кейін жақсы жұмыс істесе де, бұрынғы қара дақ бірден ұмытылмауы мүмкін. Сондықтан адалдық пен жауапкершілік әрдайым маңызды.
Jara bet jazylady.