Тойған ас түске жетпес,
Пейіл естен кетпес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: адам тоя жеген асын ұзақ уақытқа дейін ұмытпайды, бірақ одан да маңыздысы — жақсы пейіл мен кең көңілдің жадыда мәңгі қалуы. Астарлы мағынасы: дәмді ас бір сәттік ләззат сыйлайды, ал ізгі ниет, ақ ниет, қонақжайлық пен мейірім адам жүрегінде ұзақ сақталады. Халық «ас» арқылы тәннің қажетін, ал «пейіл» арқылы жанның қадірін көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
«Тойған ас» — адамның уақытша мұқтажын өтейтін дүниелік несібе. «Түске жетпес» деуі — оның әсері қысқа, өткінші екенін білдіреді. Ал «пейіл» — адамның ішкі ниеті, көңілі, адамгершілігі. «Естен кетпес» деген сөз кең көңілдің, шын ықыластың адамның жадында ұзақ сақталатынын аңғартады. Яғни бұл жерде ас пен пейіл салыстырылады: ас қарынды тойғызады, пейіл жүректі жылытады.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақалды қонақ күту, жұмыс орнындағы сыйластық, не біреуге қол ұшын беру кезінде қолдануға болады. Мысалы, бір үй иесі қонаққа қарапайым ғана ас ұсынса да, шын ықыласпен күтіп алса, қонақ сол үйдің дәмін емес, ең алдымен сол адамдардың мейірімін есінде сақтайды. Демек, сыйдың қадірін көбіне ниет анықтайды.
Peıil esten ketpes.