Әділет тілесе, атаңның да айыбын айт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әділдіктің бәрінен биік тұруы керегін айтады. Егер адам шын әділдік іздесе, туыстыққа, таныстыққа, беделге қарап бұрмаламай, ең жақынының да қателігін жасырмауы тиіс. Астарлы мағынасы — ақиқатқа адал болу, әділ шешімнен таймау, шындықты айтуға батылдық таныту.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «атаңның да айыбын айт» деген сөз — ең қадірлі, ең жақын адамға да сын көзбен қарау керек деген ойды білдіреді. «Айып» сөзі тек кінә емес, кемшілік, қате, әділетке қарсы іс деген ұғымды қамтиды. Мұнда туыстық сезім мен әділдік бір-біріне қарсы қойылып, әділдік жеңуі тиіс екені көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі таңда бұл мақалды сот ісінде, жұмыста, оқу орнында немесе қоғамдағы пікір айтуда қолдануға болады. Мысалы, егер бір адам өз танысының заң бұзғанын көріп тұрып, «өз адамы» болғаны үшін жасырып қалса, ол әділдікке қайшы әрекет етеді. Ал шынайы әділ адам жағдайды ашық айтып, дұрыс шешім шығуына үлес қосады. Бұл — адалдық пен жауапкершіліктің белгісі.