Шындық - шипа, өтірік - дерт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал шын сөздің адамға пайда әкеліп, көңілді түзететінін, ал өтіріктің керісінше жанға да, елге де зиян тигізетінін білдіреді. Шындық шипа сияқты: ауыр болса да, дер кезінде айтылса, мәселені емдеп, адасудан сақтайды. Өтірік дертке ұқсайды: бастапқыда білінбей, кейін асқынып, сенімді бұзады, араға сызат түсіреді. Астарлы мағынасы — адалдық пен туралық адамның абыройын көтереді, ал жалғандық түбі өкінішке апарады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «шипа» сөзі ем, сауықтыру, жеңілдік ұғымын береді. Яғни шындық адамның жан жарасын жазатын дәрі іспетті. Ал «дерт» — ауыртатын, әлсірететін кесел. Өтірік те сол сияқты адам мінезін әлсіретіп, қарым-қатынасты бұзады. Бұл жерде шындық пен өтірік бір-біріне қарсы қойылып, олардың өмірдегі әсері өте айқын салыстырылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, отбасы және достық қатынастарында маңызды. Мысалы, қызметкер қателігін жасырып өтірік айтса, кейін үлкен проблема туындайды; ал шындықты дер кезінде мойындаса, оны түзетуге мүмкіндік болады. Сондықтан бұл мақал адамды ашық, адал болуға тәрбиелейді.