Не, еріншек өледі,
Не, көңілшек өледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды екі түрлі әлсіздіктен сақтандырады: еріншектік пен орынсыз көңілшектік. Тура мағынасында айтқанда, еріншек кісі әрекетсіз қалып, тіршілікке икемі болмай қалады; көңілшек адам болса, барға қанағат етпей, сезімге тез беріліп, берекесіздікке ұшырайды. Астарлы мағынасы — өмірде табысқа да, тыныштыққа да ең алдымен еңбек, төзім, сабыр керек. Еңбек етпеген адам жоқшылыққа ұрынады, ал әр нәрсеге көп елігетін, әлсіз мінезді адам да өз жолын таба алмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өледі» сөзі нақты өлімді ғана емес, рухани әлсіреу, өмірден қағылу, іске жарамсыз болу мағынасын білдіреді. «Еріншек» — қол қусырып отыратын, бастамасы жоқ адам бейнесі. «Көңілшек» — көңілі желдей құбылатын, тұрақсыз, берік шешімге келе алмайтын жанның образы. Екі бейне де адам мінезіндегі осал тұстарды көрсетіп, қоғамға пайдасыздықтың салдарын ескертеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал оқу, жұмыс, кәсіп немесе күнделікті тәртіпке де сай келеді. Мысалы, студент сабаққа салғырт қарап, тапсырмасын кейінге қалдыра берсе, білімінен қалып қояды; ал әр уәдеге еріп, өз мақсатына берік болмаса, нәтиже шықпайды. Сондықтан бұл мақал адамды еңбекқорлыққа, тұрақтылыққа және мінездің беріктігіне шақырады.
Ne, kóńilshek óledi.