Жүзі қараның жүзі таймайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жүзі қараның жүзі таймайды деген мақал ар-ұяты жоқ, ұялу дегенді білмейтін адам ештеңеден именбейді, беті қайтпайды дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — адамның жүзі, беті туралы айтылғандай көрінгенімен, астарында мінезі, ұяты, намысы сөз болады. Яғни теріс іс жасап жүрсе де, қысылып-қымтырылмай, бәріне батыл көрінетін пендені меңзейді.
Образдар мен теңеулер
«Жүзі қара» тіркесі халық түсінігінде ардан безген, ұяттан жұрдай, сөзі мен ісі қабыспайтын адамға қатысты айтылады. «Жүзі таймайды» деуі — ондай адамның беті қайтпайтынын, ел алдында да, сөз алдында да қысылмайтынын көрсетеді. Бұл жерде «бет», «жүз» — адамның ішкі болмысын танытатын образ. Халық осылайша ұят пен ары жоқ адамның қылығы қауіпті екенін астарлап жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жауапсыз, өтірік айтып, соған қарамастан өзінікін дұрыс көретін адамдарға қатысты қолданылады. Мысалы, біреу жұмыста қателік жасап, бәрін өзгенің мойнына артса, жұрт оның «жүзі қараның жүзі таймайды» деп мінезін сипаттауы мүмкін. Мақал адамды ар-ұятты сақтауға, өз ісіне жауап беруге үндейді.