Мал сақтама, ар сақта.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — малды көбейтуге ғана ұмтылма, ең алдымен ар-ұятты сақта деген ой. Астарлы мағынасы одан да терең: дүниелік байлық өтпелі, ал адамның қадірін сақтайтын нәрсе — оның ары, намысы, адалдығы. Мал жоғалса, қайта табылуы мүмкін, бірақ ар кеткен соң оны қайтару қиын.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал» — тек төрт түлік емес, жалпы дүние-мүлік, байлық, пайда деген ұғымды білдіреді. Ал «ар» — адамның ішкі тазалығы, ұяты, адамгершілік өлшемі. Халық байлықты төмендетіп отырған жоқ, бірақ оны ардан жоғары қоймауды ескертеді. Бұл — материалдық пен рухани құндылықтың салыстырылуы.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал қызметте, саудада, оқу мен тұрмыста адалдықты сақтау керек екенін еске салады. Мысалы, бір адам пайда табу үшін өтірік айтып, өзгеге зиян келтірсе, ол уақытша ұтқанымен, абыройынан айырылады. Сондықтан бұл сөз бүгін де өзекті: табыс қуғаннан бұрын, адам өз арын таза ұстауы керек.