Сыпайы сырын жасырмас,
Ақырын ғана бүлк етер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Сыпайы, көргенді адам өз сырын да, ішкі ойын да орынсыз жайып салмайды. Ол сабырмен сөйлеп, байыппен әрекет етеді. Мақалдың тура мағынасы — тынық суда әлсіз ғана бүлкілдің білінуі; астарлы мағынасы — мінезі жұмсақ, әдепті кісі ішіндегі сезімін сыртқа айқайлап шығармай, өзін ұстай біледі. Мұнда адамның тәрбиесі мен мәдениеті оның асықпай, салмақпен қимылдауынан көрінетіні айтылады.
Образдар мен теңеулер
«Ақырын ғана бүлк етер» деген тіркес тынық судағы ұсақ толқынды елестетеді. Бұл — сырт көзге қатты байқалмайтын, бірақ іште бар қозғалыстың белгісі. Сол сияқты сыпайы адамның да көңіл күйі, ойы, пікірі бірден аңғарылмай, жан-жақты байқалғанда ғана білінеді. Образ адам бойындағы ұстамдылықты, нәзік мінезді және артық сөзден сақтануды танытады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал өз ойын мәдениетті түрде жеткізетін, әлеуметтік желіде де, күнделікті қарым-қатынаста да сабыр сақтайтын адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу жұмыстағы ренішін даурығып айтпай, мәселені тыныш отырып, әдеппен шешсе, оның сыпайылығы осы мақалға сай келеді.
Aqyryn ǵana búlk eter.