Жайылымын тапса, мал семіреді,
Қайырымын тапса, жан семіреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — малға жақсы жайылым, құнарлы өріс табылса, ол тойынып, күйі жақсы болып семіреді. Астарлы мағынасы — адам да өзіне лайық жылылық, қолдау, мейірім тапса, рухы көтеріліп, жан дүниесі байып, сергиді. Яғни тіршілік иесіне қорек те керек, қамқорлық та керек. Малдың семіруі — дененің толысуы болса, жанның семіруі — көңілдің тыныштануы, үміттің артуы, жүректің жылынуы.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жайылым» — тек шөп өскен жер емес, адамның өмір сүретін қолайлы ортасы, жағдайы, тірек болар ортасы. «Мал» — күнкөріс құралы ғана емес, күтімге тәуелді тіршілік иесі. Ал «қайырым» сөзі мейірім, жақсылық, жанашырлық ұғымдарын білдіреді. «Жан семіреді» деген тіркес адамның ішкі әлемі жақсылықпен нәрленетінін, жылы сөз бен қамқорлықтың оның көңіл күйіне күш беретінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте мәнді. Адам өз ортасынан сыйластық пен түсіністік тапса, жұмысқа да, өмірге де құлшыныспен қарайды. Мысалы, жаңа қызметке келген жас маманды ұжымы қолдап, қателігін бетіне баспай, дұрыс бағыт берсе, ол тез қанаттанып, жақсы нәтиже көрсетеді. Демек, дұрыс орта малды семіртсе, қайырымды орта адамды өсіреді.
Qaıyrymyn tapsa, jan semiredi.