Сыйлап берген су
Сатып алған балдан тәтті.
«Сыйлап берген су Сатып алған балдан тәтті.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: сыйлап берілген су да, сатып алынған бал да адамның көңіліне әртүрлі әсер етеді. Астарлы мағынасы — сыйластықпен, ықыласпен берілген нәрсенің құны ақшамен өлшенбейді. Адамға жасалған құрмет, шынайы ниет, ілтипат кез келген қымбат дүниеден де тәтті сезіледі. Сондықтан берудің өзі ғана емес, қалай берілгені де маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «су» — ең қарапайым, күнделікті қажет нәрсені, ал «бал» — тәтті, бағалы, сүйкімді дүниені білдіреді. «Сыйлап берген су» қарапайым болса да, ізетпен ұсынылғандықтан қадірлі. «Сатып алған бал» қымбат, тәтті болғанымен, оның артында сауда қатынасы ғана тұрады. Бұл қарсы қою арқылы халық сыйластықтың материалдық бағадан жоғары екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақал адамның қарым-қатынас мәдениетіне қатысты жиі қолданылады. Мысалы, біреу туған күнде қымбат сыйлық берсе де, салқын қабақ танытса, ол сыйлықтың әсері аз болады. Ал шын ықыласпен айтылған бір ауыз жылы сөз немесе кішкентай көмек адамға өте қымбат сезіледі. Яғни, ниет таза болса, қарапайым нәрсенің өзі жүрекке жетеді.
Satyp alǵan baldan tátti.