Пейілі жаман пәлеге жолығады,
Бітпейтін жалаға жолығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ішкі пейілі мен мінезі өмір жолына тікелей әсер ететінін айтады. Пейілі жаман, ниеті теріс адам өз ісінің салдарын өзі тартады: біреуге қиянат жасаса, ақыры өзі де пәле-жалаға, дау-дамайға ұшырайды. Яғни тура мағынасында да, астарлы мағынасында да жаман ниет адамды тыныштықтан айырып, абыройсыздыққа жеткізеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «пәле» — жай ғана қиындық емес, адамның басына келетін кесір, сәтсіздік, ауыр жағдай. «Бітпейтін жала» — тоқтамайтын өсек, жаман ат, жалған айып. Бұл тіркестер жаман пейілдің соңы ұзаққа созылатын дауға, сенімсіздікке, қоғамнан шеттетуге апаратынын білдіреді. Мұнда пейіл — адамның ішкі дүниесі, ал жала мен пәле — сол ішкі дүниенің сыртқы нәтижесі ретінде берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте өзекті. Әсіресе жұмыс орнында, достықта, әлеуметтік желіде біреуді қаралап, шындықты бұрмалап жүрген адам ақыры өз беделін түсіреді. Мысалы, әріптесін жамандап жүріп, ұжым ішінде дау шығарған кісі кейін өзіне де ешкім сенбей қалады. Сондықтан таза ниет, әділ сөз, адал әрекет адамның қорғаны екенін осы мақал еске салады.
Bitpeıtin jalaǵa jolyǵady.