Иілген басты қылыш кеспейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Иілген басты қылыш кеспейді — тура мағынасында қылыштың жүзі иілсе, ол жарамсыз болады, дұрыс кеспейді. Астарлы мағынасы: адамның да намысы, қайраты, шешімі төмендеп, жалтақтап, езілсе, ол өз мақсатына жете алмайды. Бұл мақал кісінің тік мінезді, берік ұстанымды, батыл болуын меңзейді. Тізе бүгіп, орынсыз қорқып, өз қадірін түсірген адамнан іс те, сөз де өтімсіз болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы қылыш — ерік-жігердің, қайраттың, өткір мінездің бейнесі. Ал «иілген басты қылыш» — сұлбасы бардай көрінгенімен, шын қызметін атқара алмайтын нәрсе. Сол сияқты адам да сырттай бар болып, ішкі беріктігін жоғалтса, қадірі кемиді. Мұнда қылыштың түзулігі мен өткірлігі адамның намысы мен табандылығымен салыстырылып тұр.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал өз пікірін қорғай алмайтын, үнемі басқаның айтқанына көне беретін адамға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыста әділетсіздік көріп тұрып үнсіз қала берсең, мәселе шешілмейді, ал байсалды түрде ойын ашық айту керек. Яғни, қиындықта тік тұрып, сабырмен, бірақ нық әрекет ету қажет.