Көңіл қонақасы емес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Көңіл қонақасы емес» деген мақал адамның ішкі сезімі мен көңіл күйі сырттағы сый-сияпатпен, тамақпен не қысқа уақыттық құрметпен толмайтынын білдіреді. Яғни, біреуге жай ғана дәм ұсынып, көңілін табамын деу жеткіліксіз; адамның жанын жылытатын нәрсе — шынайы ықылас, мейірім, түсіністік, сөз бен істің адалдығы. Бұл мақалдың астарында «көңілге қарау — ұзақ уақытқа созылатын, терең жауапкершілік» деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қонақасы» — қонаққа берілетін ас, яғни бір сәттік құрмет пен сыртқы көңіл бөлу. Ал «көңіл» — адамның жан дүниесі, ішкі әлемі. Екеуін салыстыру арқылы мақал көңілдің ас сияқты бір рет беріп қоя салатын нәрсе емес екенін ұқтырады. Көңіл — нәзік, оны жаралау да, жібіту де оңай емес. Сондықтан бұл тіркес адамның сезімін, ренішін, қуанышын тек сөзбен емес, шын ниетпен ұғыну керек екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасында, жұмыста, достықта жиі қолданылады. Мысалы, қызметкерге сыйлық беріп, бірақ оның еңбегін бағаламаса, ол өзін құрметтелген сезінбейді. Яғни, көңіл тек материалдық нәрсемен емес, әділдікпен, жылы сөзбен, назармен орнына келеді. Сондықтан адамдар бір-бірінің жанын түсінуге көбірек мән беруі керек.