Беретін кісі келгенде,
Бес қайнайды қазаным.
«Беретін кісі келгенде, Бес қайнайды қазаным.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал беруге, қонақ күтуге немесе үлкен іске дайындалған адам келгенде, үй иесінің астығы да, асуы да көбейіп, қазан қайта-қайта қайнап, бар ынтасы ояна түсетінін білдіреді. Тура мағынасында — үйде қазан бес рет қайнап, ас пісіп үлгергендей қарбалас күй суреттеледі. Астарлы мағынасы — берекелі, жомарт, қуанышты сәтте адам белсеніп, қолындағысын аямай, барын ұсынуға тырысады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «беретін кісі» — қолы ашық, жомарт, сый-құрметі мол адам немесе сыйлық, несібе әкелетін жан. Ал «қазаным» — үйдің ырысы, дастарқанның молдығы, тіршіліктің қызуы. «Бес қайнайды» деген әсірелеу үй ішіндегі қам-қарекетті, ас-суының көптігін, көңілдің көтеріңкі күйін әсерлі көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қонақ күту, той-томалақ, не жақсы хабар күткенде қолданылады. Мысалы, алыс туысы қыдырып келетінін естіген үй иесі азық-түлік алып, дастарқанын әзірлеп, «беретін кісі келгенде, бес қайнайды қазаным» деп әзілдеп айтуы мүмкін. Бұл — жомарттық пен ықыластың белгісі.
Bes qaınaıdy qazanym.