Сыр айтқанға сенбе,
Шын айтқанға сен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға әр сөзге бірдей илана бермеуді ескертеді. Біреу сырын, құпиясын көп айтып, өзін ашық көрсеткенімен, оның бәрі шындық бола бермейді. Ал шын айтқан адам кейде қысқа сөйлейді, артық мақтанбайды, бірақ сөзі дәл әрі сенімді болады. Сондықтан мақалдың астарлы мағынасы — сөздің көптігіне емес, оның ақиқаттығына қарау, адамды сөзіне емес, ісіне қарап тану.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сыр айтқан» — ішкі ойын көп жайып салатын, бірақ сенімсіз де болуы мүмкін адам бейнесі. Ал «шын айтқан» — шыншыл, байыпты, сөзі мен ісі қабысқан адам. Қазақ танымында көп сөйлеу әрдайым шындықтың белгісі емес, ал аз да болса дәл айтылған сөздің салмағы ауыр. Осы арқылы мақал сөздің қадірін, адалдықтың құнын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір әлеуметтік желіде де, күнделікті қарым-қатынаста да бұл мақал өте орынды. Мысалы, бір адам интернетте өз жетістігін асырып айтып, көп уәде беруі мүмкін, бірақ оны орындай алмауы ықтимал. Ал екінші адам көп жар салмай, нақты жұмыс істеп, нәтижемен сөйлейді. Осындайда «Сыр айтқанға сенбе, шын айтқанға сен» деген сөз адамды сақ, байқағыш болуға үйретеді.
Shyn aıtqanǵa sen.