Ұрыншақ атта жол болмас,
Көңілшек жанда мал болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ұрыншақ, тынымсыз ат ұзақ жолға жарамайды; көңілшек, тұрақсыз адам да мал жиып, ісін ілгерілете алмайды. Астарлы мағынасы — адамда сабыр, байсалдылық, тұрақтылық болмаса, береке де, табыс та болмайды. Ашуға тез беріліп, бір ойдан бір ойға ауыса беретін кісі бастаған ісін соңына жеткізбейді, сондықтан жолы да, ырысы да оңайлықпен ашылмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұрыншақ ат» — қырсық, жуас емес, мінезі шыдамсыз жанның бейнесі. «Жол болмас» дегені — алысқа бару ғана емес, жалпы өмірлік мақсатқа жету қиын деген ишара. Ал «көңілшек жан» — желікпе, тұрақсыз, бірде бар, бірде жоқ мінезді адам. «Мал болмас» сөзі мал жинау емес, береке, дәулет, ырыс орнықпайды деген ойды білдіреді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал жоспарсыз, сабырсыз жұмыс істейтін адамға дәл келеді. Мысалы, кәсіп ашқан адам әрбір қиындықта тез күйіп кетіп, бір күнде ойынан айнып отырса, ісі жүрмей қалады. Ал сабыр сақтап, істі жүйелі жүргізген жан ғана табысқа жетеді.
Kóńilshek janda mal bolmas.