Әділдіксіз қайыр жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Әділдік жоқ жерде шын береке де, тұрақты игілік те болмайды. Бұл мақал тура мағынасында бір істің әділ өлшеніп, адал шешілмесе, оның нәтижесі дұрыс шықпайтынын аңғартады. Астарлы мағынасы — адам өмірінде, отбасында, ел басқаруда, қарым-қатынаста әділет ең басты өлшем екенін ескертеді. Біреуге бұра тарту, ақты қаралау, әлсіздің ақысын жеу ақырында жақсылық әкелмейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қайыр» сөзі тек материалдық пайда емес, береке, игілік, игі нәтиже деген ұғымды білдіреді. Ал «әділдіксіз» деген тіркес — тәртіптің бұзылуы, таразының тең түспеуі, шындықтың аяқ асты болуы. Халық әділдікті таразыға, түзулікті жолға теңегендей, өмірдің берекесі де туралыққа сүйенетінін білдіреді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды мектепте баға қоюда, жұмыста тапсырма бөлуде, сотта, қызметте немесе отбасылық дау кезінде қолдануға болады. Мысалы, бір мекемеде басшы танысына ғана жеңілдік жасап, басқаларға қатаң талап қойса, ұжымда реніш көбейеді. Ал әділ шешім болған жерде сенім артып, ортада тыныштық пен береке орнайды.