Қазақ халқының рухани мұрасы
Қазақша мақал-мәтелдер
Мағынасымен, түсіндірмесімен. AI семантикалық іздеу арқылы мақалды мағынасы бойынша табыңыз.
8749
Мақал-мәтел
63
Тақырыпша
1.4M
Оқылым
Мағынасы бойынша іздеу — нақты сөзді білмесеңіз де, ойыңыз бойынша мақал табады
Мысалы, осылай іздеңіз:
достық туралы
сатқындық
еңбек пен табыс
сабырлылық керек
ата-ана махаббаты
Танымал тақырыпшалар
Бүгінгі мақал-мәтел
Кездейсоқ мақал-мәтел
Ең көп оқылған мақал-мәтелдер
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Сулы жер құрақсыз болмас,
Таулы жер бұлақсыз болмас.
Таулы жер бұлақсыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы әр нәрсенің өз сыры, өз жарасымы болатынын білдіреді. Су бар жерде құрақ өсед...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Ең көп ұнатылған мақал-мәтелдер
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Арзанның сорпасы татымас.
**Негізгі мағынасы** «Арзанның сорпасы татымас» деген мақалдың тура мағынасы — бағасы төмен, сапасы нашар тағамның дәмі...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Қорқақ көлеңкесінен де қорқады.
**Негізгі мағынасы** Қорқақ адам өзіне нақты қауіп төнбесе де, ішкі үрейінен арыла алмайды. Мұнда мақал тура мағынасында...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Сулы жер құрақсыз болмас,
Таулы жер бұлақсыз болмас.
Таулы жер бұлақсыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы әр нәрсенің өз сыры, өз жарасымы болатынын білдіреді. Су бар жерде құрақ өсед...
Екі кеменің құйрығын ұстаған суға кетеді.
**Негізгі мағынасы** Екі кеменің құйрығын ұстаған суға кетеді деген мақал адам бір уақытта екі істі, екі бағытты не екі...
Тақырыпшалар
Ағайын туралы
Ағайын туралы мақал-мәтелдер туыстықтың қадірін, бірліктің күшін, сыйластық пен татулықты дәріптейді.
Адам туралы
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
Азамат, жігіт, ер туралы
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
Ақша, байлық туралы
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
Ақылды мен ақымақ туралы
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
Ас туралы
«Ас туралы» мақал-мәтелдер тағамның қадірін, қонақжайлық пен ырыс-берекені дәріптейді.
Ата-ана туралы
Ата-ана туралы мақал-мәтелдер: отбасы қадірі, тәрбие мен құрмет жайлы даналық сөздер.
Ауыл туралы
Ауыл туралы мақал-мәтелдер: ел бірлігі, еңбек, салт-дәстүр мен ауыл тіршілігінің даналығын жинақтайды.
Әзіл туралы
Әзіл туралы мақал-мәтелдер күлкінің қуатын, тапқыр сөздің мәнін және орынды қалжыңның тәрбиесін танытады.
Әйел, жар туралы
Әйел мен жар туралы қазақ мақал-мәтелдері: отбасы, сыйластық, бірлік пен тұрмыс даналығы.
Базар, сауда туралы
Базар туралы мақал-мәтелдер сауда, баға, адал еңбек пен адам мінезін өмірлік мысалмен ұғындырады.
Бақыт туралы
Бақыт туралы қазақ мақал-мәтелдері өмірдің мәнін, қуаныш пен қанағаттың құнын қысқа да нұсқа жеткізеді.
Бала туралы
«Бала туралы» мақал-мәтелдер бала тәрбиесі, ата-ана жауапкершілігі мен ұрпақ мәнін дәріптейтін халық даналығы.
Би - шешендік туралы
Би-шешендік туралы мақал-мәтелдер әділдік, тапқыр сөз және елдік өнегені дәріптейді.
Бірлік туралы
Бірлік туралы мақал-мәтелдер халықты татулыққа, ынтымаққа шақырып, ортақ мақсатқа жұмылудың қадірін ұқтырады.
Денсаулық, Дерт, Қасірет туралы
Денсаулық, дерт, қасірет туралы қазақ мақал-мәтелдері өмірдің қадірін, саулықтың бағасын ұқтырады.
Дін туралы
Дін туралы мақал-мәтелдер иман, адамгершілік, сабыр мен ізгілікті насихаттайтын халық даналығы.
Достық, жолдас туралы
Достық туралы қазақ мақал-мәтелдері адалдық, сыйластық пен бірліктің қадірін қысқа да нұсқа жеткізеді.
Ел туралы
Ел туралы мақал-мәтелдер Отан, бірлік, елдік рух пен халықтың тәлімін қысқа да нұсқа жеткізеді.
Еңбек, кәсіп туралы
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
Ерлік, батырлық туралы
Батылдық туралы мақал-мәтелдер ерлік, қайсарлық пен намысты дәріптеп, қиындықта тайсалмауға үндейді.
Жаз мезгілі туралы
Жаз мезгілі туралы қазақ мақал-мәтелдері табиғат, еңбек, береке мен көңіл күйді қысқа да нұсқа жеткізеді.
Жазмыш туралы
Жазмыш туралы мақал-мәтелдер тағдыр, бұйрық пен өмір сынағын түсіндіріп, сабыр мен үмітке үндейді.
Жақсылық , Жамандық туралы
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
Жалғыздық туралы
Жалғыздық туралы мақал-мәтелдер адамның ішкі күйі, сабыр, ой және қоғаммен байланыс мәнін терең жеткізеді.
Жау, дұшпан туралы
Жау мен дұшпан туралы мақал-мәтелдер сақтық, бірлік және сабыр арқылы қауіптен қорғануды үйретеді.
Жер туралы
Жер туралы мақал-мәтелдер туған өлке, еңбек, құт-береке жайлы даналықты жинақтайды.
Жетімдік туралы
Жетімдік туралы мақал-мәтелдер — тағдыр, мейірім, қамқорлық пен төзім жайлы халық даналығы.
Жоқшылық туралы
Жоқшылық туралы мақал-мәтелдер: таршылықта сабыр, еңбек пен үміттің қадірін ұқтыратын нақыл сөздер.
Жолсапар туралы
Жолсапар туралы қазақ мақал-мәтелдері жол, сапар, тәуекел мен қауіпсіздік жайлы даналықты жинақтайды.
Жылқы (ат) туралы
Жылқы (ат) туралы мақал-мәтелдер — ерлік, еңбек, дәстүр мен серіктестікті бейнелейтін халық даналығы.
Имандылық иірімдері туралы
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
Кітап туралы
Кітап туралы мақал-мәтелдер білімнің қадірін, оқудың мәнін және рухани байлықты дәріптейді.
Көпшілік қауым туралы
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
Көрші туралы
Көрші туралы қазақ мақал-мәтелдері: сыйластық, татулық, өзара көмек пен ынтымақтың мәнін ашатын нақыл сөздер.
Қарттық туралы
Қарттық туралы мақал-мәтелдер — өмір тәжірибесі, даналық пен кәрілік қадірін дәріптейтін нақыл сөздер жиынтығы.
Қожа - молда туралы
Қожа мен молда жайлы мақал-мәтелдер діндарлық, мінез, әділдік пен жалған тақуалықты бейнелейді.
Қонақ, қонақжайлылық туралы
Қонақ, қонақжайлылық туралы қазақ мақал-мәтелдері — дәстүр, сыйластық пен кеңпейілдікті дәріптейтін даналық сөздер.
Құдай туралы
Құдай туралы мақал-мәтелдер иман, тәубе, шүкір мен тағдыр жайлы халық даналығын жинақтайды.
Құда туралы
Құда туралы мақал-мәтелдер құдалық, туыстық және сыйластық мәнін қысқа да нұсқа жеткізеді.
Мал, төрт түлік туралы
Мал туралы мақал-мәтелдер — төрт түліктің қадірі, берекесі мен шаруаның тәжірибесін танытатын халық даналығы.
Ой туралы
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
Ойын туралы
Ойын туралы мақал-мәтелдер ермек пен тәрбиені ұштастырып, балалық қуат пен ептіліктің мәнін ашады.
Оқу, білім, ғылым туралы
Оқу, білім, ғылым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ізденіс, еңбексүйгіштік, ақыл мен тәрбие құндылығы туралы нақылдар.
Олжа туралы
Олжа туралы мақал-мәтелдер табыс, несібе және еңбектің өтеуі жайлы халық даналығын жинақтайды.
Отан, туған жер туралы
Отан туралы мақал-мәтелдер – туған жерді қадірлеу, елге адалдық пен бірлік мәнін ұқтыратын даналық сөздер.
Отбасы туралы
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
Өнер туралы
Өнер туралы мақал-мәтелдер шеберлік, талант пен еңбектің қадірін айқындайды.
Өсиет туралы
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
Пендешілік көлеңкелері туралы
Пендешілік көлеңкелері туралы мақал-мәтелдер: адам әлсіздігі, нәпсі, өкініш пен тәубе жайлы ойлы нақылдар.
Сақтық туралы
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
Су туралы
Су туралы мақал-мәтелдер — тіршілік, тазалық, береке мен үнемділік туралы халық даналығы.
Сүйіспеншілік туралы
Сүйіспеншілік туралы қазақ мақал-мәтелдері жүрек жылуын, адалдық пен сыйластықты дәріптейді.
Табиғат көріністері мен құбылыстары туралы
Табиғат көрінісі мен құбылыстары жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ауа райы, жер-су, жел мен жаңбырға қатысты даналық.
Тәрбие туралы
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
Тіл, сөз туралы
Тіл туралы қазақ мақал-мәтелдері сөздің құдіретін, шешендік пен мәдениетті дәріптейді.
Той туралы
Той туралы қазақ мақал-мәтелдері: қуаныш, береке, дәстүр мен ынтымақ мәнін қысқа да нұсқа жеткізеді.
Уақыт, замана туралы
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
Үміт туралы
Үміт туралы қазақ мақал-мәтелдері адамды жігерлендіріп, қиындықта сенім мен сабыр сақтауға үндейді.
Ұрлық туралы
Ұрлық туралы мақал-мәтелдер адалдықты дәріптеп, ұрлықтың соңы қорлық екенін еске салады.
Хайуанаттар әлемі туралы
Хайуанаттар әлемі туралы қазақ мақал-мәтелдері: жануар мінезі арқылы өмірлік өнеге мен тәрбие айтатын даналық сөздер.
Халық туралы
Халық туралы мақал-мәтелдер ел бірлігі, намыс, салт-дәстүр мен ортақ мінезді қысқа да нұсқа жеткізеді.
Хан, төре, басшы туралы
Басшы туралы мақал-мәтелдер: көшбасшылық, әділдік, жауапкершілік пен ел басқару жөніндегі халық даналығы.
Қолдау және бөлісу
Егер сайт сізге ұнаса, достарыңызбен бөлісіп, біздің Instagram парақшаға жазылыңыз.
Мақал-мәтелдер туралы қысқаша
Қазақ - ақын, шешен халық. Өте бай сөздік қорын, аса икемді жасампаз көркем тілін өмірдің барлық саласында орны-орнымен жүйелі пайдалана білген. Жүйрік ойлы, терең мағыналы, шешімі байламды бір ауыз дуалы сөзбен ел арасындағы жанжалды, дауды тындырған, қаһарлы қатал жауды райынан қайтарған.
Шешендік сөздер - қазақтың ұлттық әдет-ғұрпының, салт-дәстүрінің құнды туындысы. Арнау, толғау, термелі, пернелі шешендік сөздер көне тарихымызбен қатар жалғасқан халқымыздың дүниетанымдық даналығы.