Көңіл көзі көргенді
Маңдай көзі көрмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ішкі түйсігі, ой-санасы, тәжірибесі арқылы байқалатын нәрсе сырт көзге бірден көрінбейтінін білдіреді. «Көңіл көзі» — жүрекпен сезу, ақылмен аңғару, терең түсіну. Ал «маңдай көзі» — жай көз, сыртқы көру қабілеті. Яғни кейбір шындықты адам сырттан көрмей, өмірден түйіп, көңілімен ұғынады. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің сырын тану үшін тек қарау аз, ойлану, салыстыру, сезіну керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «көңіл көзі» мен «маңдай көзі» екі түрлі таным жолын бейнелейді. «Көңіл көзі» ақыл-парасатты, ішкі танымды, өмірлік тәжірибені көрсетеді. «Маңдай көзі» — көзбен көрген нақты дүниені білдіреді. Халық осылайша адамның шындықты тек сыртқы көрініспен емес, ішкі түсінікпен де бағалайтынын әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні адам мінезін, ниетін, жағдайдың шын мәнін тез байқап, терең ойлану керек кезде қолданылады. Мысалы, бір адамды сырттай қарағанда салмақты, бірақ қатал көрінуі мүмкін; алайда онымен араласқан соң оның мейірімді, жауапты екенін түсінесің. Сонда «Көңіл көзі көргенді маңдай көзі көрмейді» деп айтамыз.
Mańdaı kózi kórmeıdi.