Жабырқамас көңіл жоқ,
Жанып бітпес көмір жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмірде мұңаймайтын, жабықпайтын жан болмайтынын айтады. Әр адам басынан түрлі қиындық, өкініш, көңіл түсірер сәттерді өткізеді. Бірақ бұл күй мәңгі емес: қалай көмір отқа жанып біртіндеп таусылса, адамның жабырқау көңілі де уақыт өте басылады. Яғни, қайғының да, күйзелістің де соңы бар, сабыр сақтасаң, көңіл қайта орнығады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «көңіл» — адамның ішкі күйі, сезімі. «Жабырқамас көңіл жоқ» дегені — ешкім де уайымнан толық ада емес деген ой. Ал «жанып бітпес көмір жоқ» деген бейне өмірдің өткіншілігін танытады: көмір қанша ыстықта жанғанымен, ақыры сарқылады. Бұл теңеу арқылы қайғы да, күйініш те біртіндеп өшеді деген сенім беріледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға сабыр беріп, ауыр сәтте үмітін үзбеуге шақырады. Мысалы, студент емтиханнан төмен баға алып, қатты күйзелсе, оған жақындары «жабырқама, бұл да өтеді» деп жұбата алады. Бұл сөз адамды еңсесін түсірмей, қайта талпынуға үйретеді.
Janyp bitpes kómir joq.