Талабы жоқ жас ұлың
Жалыны жоқ шоқпен тең.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жас жігіттің өмірде мақсаты, ынтасы, талап-талпынысы болмаса, оның пайдасы аз болатынын айтады. Тура мағынасында, жалыны жоқ шоқ сырттай от сияқты көрінгенімен, жылу да, жарық та бермейді. Астарлы мағынасы — жастың бойында жігер, білімге құштарлық, еңбекке ұмтылыс болмаса, оның әлеуеті ашылмайды, елге де, өзіне де тірек бола алмайды.
Образдар мен теңеулер
«Жас ұл» — болашаққа жол бастайтын, әлі қалыптасып жатқан адам бейнесі. Ал «жалыны жоқ шоқ» — сырт көзге бар сияқты көрінгенімен, ішкі қуаты таусылған, әрекетке жарамсыз нәрсенің образы. Бұл теңеу талапсыз адамның сырттай ғана бар, ал шын мәнінде әрекетсіз екенін көрсетеді. Халық осылайша жалын — ынта мен мақсаттың, ал шоқ — мүмкіндіктің символы екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуға, мамандық таңдауға, өзін дамытуға құлшынысы жоқ жастарға қатысты айтылады. Мысалы, бір жас адам уақытының бәрін босқа өткізіп, ешбір дағды үйренбесе, кейін жұмыс табуы да, өмірде орнығуы да қиын болады. Сондықтан мақал жас кезден талаптанып, білім алып, еңбекке бейімделу керегін ескертеді.
Jalyny joq shoqpen teń.