Ұялған сыбағасынан құр қалады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: адам ұялып, өз сыбағасын алуға батылы жетпей қалса, тиесілі үлесінен айырылып қалады. Астарлы мағынасы — орынсыз ұяңдық, жасқаншақтық, өз құқығын қорғай алмау адамды зиянға ұшыратады. Қазақ танымында ұялудың өзі тәрбиенің белгісі, бірақ шамадан тыс ұялшақтық кейде пайдадан, мүмкіндік пен несібеден айырады. Сондықтан адам сыпайы бола отырып, өз орнын, ақысын, лайық үлесін сұрай білуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сыбаға» — әр адамның тиісті үлесі, несібесі, ақысы. Ал «ұялған» сөзі — қысылып, тартыншақтап, сөзін айта алмай қалған адамның күйін білдіреді. Халық бұл арқылы өмірде тек күтумен отыру аздық ететінін, кейде батылдық пен дер кезінде әрекет қажет екенін меңзейді. Яғни образ арқылы адам мінезіндегі жасқаншақтықтың салдары көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, жұмыста қызметкер еңбегіне лайық сыйақы немесе өсім сұрауға ұялып жүрсе, оны басқа біреу алып қоюы мүмкін. Сондайда адамның сыпайы, бірақ нық сөйлеп, өз құқығын қорғауы маңызды. Мақал жасқанбай, орнымен талап ете білуді үйретеді.