Адам санасын ар түзейді.
«Адам санасын ар түзейді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Адамның сана-сезімі, ой-өрісі дұрыс болса, оның мінезі де, іс-әрекеті де түзеледі. Яғни адамды жақсы жолға бастайтын ең басты күш — ақыл, түсінік және ішкі жауапкершілік. Бұл мақал тура мағынасында сананың адамды жөнге салатынын айтса, астарлы мағынасында тәрбие мен ой тазалығының адам болмысына әсерін меңзейді. Ар дегеніміз — ұят, намыс, адамдық өлшем. Санасы оянған адам арын биік ұстайды, жат қылықтан сақтанады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ар түзейді» деген тіркес адамның ішкі дүниесі сыртқы тәртіптен де маңызды екенін білдіреді. Мұнда ар — жол көрсететін таразы, ал сана — сол таразыны дұрыс ұстайтын күш ретінде көрінеді. Яғни адам өзін-өзі танып, ой жүгірте алса, ар-ұяты да бекем болады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал білімге, тәрбиеге, рухани дамуға қатысты жиі айтылады. Мысалы, жасөспірім әлеуметтік желідегі зиянды әдеттерге ермей, кітап оқып, ой-санасын дамытуға көңіл бөлсе, оның мінезі де, таңдауы да дұрыс қалыптасады. Сондықтан бұл сөз әр адамды өз санасын тәрбиелеуге үндейді.