Тәнім - жаным садағасы,
Жаным - арым садағасы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ең қымбат құндылықтарын сатылы түрде көрсетеді: алдымен тән, одан да қымбат жан, ал жаннан да биік ар тұрады. Тура мағынада «тәнімді жаным үшін, жанымды ар үшін қиямын» деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — адам өмірде ар-намысын, адамгершілігін бәрінен жоғары қоюы керек. Қажет болса, дүние, тән саулығы, тіпті өмірдің өзі де арды сақтау жолында құрбан болуға тиіс деген терең өнеге береді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тән» — адамның сыртқы болмысы, денелік тіршілігі. «Жан» — өмір, тіршілік қуаты. «Ар» — адамның ішкі тазалығы, намысы, ұяты, адамдық биігі. «Садағасы» сөзі бір нәрсені екіншісінің жолында құрбан ету, артық қою мағынасын береді. Осы үш ұғымның ретімен берілуі адамның рухани сатысын көрсетеді: тәннен жан қымбат, жаннан ар қымбат.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал сатқындық жасамау, өтірікке бармау, арын таза сақтау сияқты жағдайларда қолданылады. Мысалы, бір адам қызметте жоғарылау үшін әділетсіздікке барудан бас тартады, өйткені бедел мен пайдадан ар-намысын жоғары қояды. Сонда осы мақал оның ұстанымын дәл сипаттайды.
Janym - arym sadaǵasy.