Жылап айтқан шынға нанады,
Күліп айтқан өтірікке нанады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның сөзді қабылдауы тек мазмұнға емес, оны айту мәнеріне де байланысты екенін білдіреді. Шын сөзді жылап, мұңайып айтса, жұрт оны жүрекке жақын алып, рас деп сенуі мүмкін. Ал өтірік сөзді күліп, сенімді түрде айтса, адамдар оны да шындық деп қабылдап қалуы ықтимал. Яғни сыртқы қалып кейде сөздің ақиқатын көлегейлеп жібереді. Мақал сақ болуға, кез келген сөзге сене бермеуге үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жылап айту» — шындықтың жанға бататын, ауыр, қиналысты күйде айтылуын бейнелейді. Ал «күліп айту» — өтіріктің жеңіл, сенімді, жайдары түрде жеткізілуін көрсетеді. Халық бұл арқылы адамның көзі көргенге ғана емес, сөздің салмағы мен дәлеліне де қарау керегін меңзейді. Сөздің сазы мен бет-әлпет өтірікті де, шындықты да бүркемелеп жіберуі мүмкін.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желідегі ақпаратқа, өсекке, жарнамаға немесе біреудің әдемі сөзіне бірден сенбеу керек екенін ескертеді. Мысалы, бір адам интернетте өте сенімді, күліп тұрып жалған «тез байытамын» деген хабарлама таратады; көп адам соған алданып қалуы мүмкін. Сондықтан әр сөздің шындығын тексеру қажет.
Kúlip aıtqan ótirikke nanady.