Опаға барған ағарар,
Жосаға барған қызарар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам кімді, нені жолдас етіп таңдаса, соның әсерін тартатынын білдіреді. Тура мағынасында «опа» — ағартатын, тазартатын зат, ал «жоса» — қызыл бояу. Опаға барған нәрсе ағарады, жосаға барған нәрсе қызарады. Астарлы мағынасы: жақсы орта, жақсы адам, дұрыс іс адамды көркейтіп, тәрбиелейді; ал жаман орта, жаман әдет пен бұрыс жол адамды бұзады. Яғни, адам өз ортасына ұқсап қалыптасады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ақ» пен «қызыл» түстер екі түрлі ықпалды бейнелейді. «Ағару» — тазалықтың, пәктіктің, жақсы қасиеттің белгісі. «Қызару» — боялу, өзгеру, сыртқы ғана емес, ішкі ықпалға түсу дегенді аңғартады. Бұл жерде қарапайым тұрмыстық әрекет арқылы адам мінезінің де ортаға тез сіңетінін әдемі салыстырады. Халық бояу мен ағартқышты мысал етіп, рухани тәрбиені түсіндіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды достық, орта таңдау, тәрбие туралы айтқанда қолдануға болады. Мысалы, жасөспірім уақытын білімге құштар, еңбекқор достарымен өткізсе, өзі де соған бейімделеді. Ал бос сөзге, жаман әдетке үйір ортаға түссе, соның ықпалына еріп кетуі мүмкін. Сондықтан мақал адамға «кіммен араласқаныңды аңғар» деген ой салады.
Josaǵa barǵan qyzarar.