«Шындық жоқ жерде сұмдық көп.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Шындық айтылмайтын, әділдік пен ашықтық жоғалған жерде күдік көбейеді, өтірік пен өсек күшейеді. Мұндай ортада адамдар бір-біріне сенбей, әртүрлі теріс әрекетке барады. Мақалдың астарлы мәні — қоғамның тыныштығы мен адамның абыройы шындыққа сүйенгенде ғана сақталады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шындық» — туралық, әділ сөз, адал ниет. Ал «сұмдық» — жауыздық, айла, жамандық, берекесіздік деген мағынада қолданылған. Яғни шындықтың жоқтығы қараңғылыққа теңеліп, сол қараңғылықтың ішінде жаман істердің көбейетінін бейнелейді. Бұл — өмірдегі моральдық тәртіп бұзылса, соның салдары да ауыр болатынын көрсететін өткір ой.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал қазір де өте өзекті. Мысалы, жұмыста басшы шын жағдайды жасырса, қызметкерлер арасында алыпқашпа сөз көбейіп, сенім жоғалады, соның салдарынан ортада дау мен түсініспеушілік артады. Сондықтан кез келген отбасыда, ұжымда не қоғамда ашық сөйлеп, шындықты айту — татулықтың да, дұрыс шешімнің де негізі.