Абыройды ақ отау жапты.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасында «ақ отау» — жаңа түскен келіннің шаңырағы, яғни отбасының жаңа бейнесі. Астарлы мағынасы — адамның абыройы мен беделі көбіне отбасындағы тәртіпке, әйелінің ибасына, үй ішінің тазалығы мен сыйластығына байланысты қалыптасады. Қазақ танымында отау — тек үй емес, елге көрінетін тәрбие мен өнегенің белгісі. Сондықтан абырой сыртқы атақпен емес, шаңырақтың берекесімен, жұрт алдында ұятты сақтаумен өлшенеді.
Образдар мен теңеулер
«Ақ отау» — тазалықтың, пәктіктің, жаңалықтың және берекелі отбасының образы. Мұндағы «ақ» сөзі адалдықты, кіршіксіз мінезді, ибаны білдіреді. «Жапты» деген сөз абыройды сақтап тұрған, оны көркейткен күш бар екенін аңғартады. Яғни, отбасының ішкі мәдениеті адамның сырттағы беделіне тікелей әсер етеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасы тәрбиесіне, үй ішіндегі сыйластыққа, келіннің ғана емес, жалпы отбасы мүшелерінің жауапкершілігіне қатысты айтылады. Мысалы, жас жұбайлар бір-біріне құрметпен қарап, үйін таза ұстап, үлкенге ізет, кішіге қамқорлық көрсетсе, олардың отбасына жұрт жақсы баға береді. Сол арқылы абырой да артады.